كرات آسمانى است كه از گازهاى داغ متراكم جرم نخستين آسمانى بارادهء آفريدگار پديد آمده‌اند - ياد شده است . در بحث آسمان و ستارگان راجع بفرق ميان نجوم و كواكب و مصابيح و بروج سخنانى خواهيم داشت ، انشاء اللّه تعالى . كوهها يا ميخها و لنگرهاى كشتى زمين پيرامون چگونگى پيدايش كوهها سخنانى بطور اختصار از رهگذر بحث در آيات مربوطه گذشت . « 1 » و از دورنماى برخى آيات چنان مينمايد : كه پيدايش كوهها نتيجهء كشش و توسعهء زمين بوده است . از پيش هم گذشت كه تودهء روان آتشزاى زمين در اثر حركات دورانى - بمقتضاى قانون فرار از مركز - محكوم كششهائى در سطح برونى خود گشته و در اثر برخورد اين سطح با فضاى محيط چين‌خوردگيهائى بر آن نمودار گرديد . روى اين اصل چنان كه وسعت و كشش كيهان‌پيماى ما در اثر گردش دورانى و غيره بوده ، چين‌خوردگيهاى كوهها نيز در اثر اين كشش و مجاورت با فضا پديد شده است ، و اين آغاز نصب كوهها است چنان كه قرآن فرمايد : وَ إِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ [ غاشية 19 ] . آيا بخلقت شگفت‌انگيز كوهها دقت نميكنيد كه چگونه بر سطح زمين گذارده شده است . و : وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ [ ق 7 - حجر 19 ] .

--> ( 1 ) - در بحث ذيل آيات سورهء فصلت و غيره .